ΚΑΡΚΙΝΩΣΗ Ή ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ
Η Καρκίνωση είναι μία σοβαρή βακτηριακή ασθένεια, την οποία την προκαλεί το βακτήριο Pseudomonas savastanoi, το οποίο εισέρχεται στα ελαιόδενδρα μέσω των πληγών και των σχισμών του φλοιού των κλαδιών της ελιάς.
Προκειμένου για την είσοδο του βακτηρίου και για την εκδήλωση της ασθένειας, ευνοϊκότερες συνθήκες είναι την περίοδο μετά το ετήσιο κλάδεμα, εξαιτίας της υψηλής υγρασίας. Επίσης ο παγετός ο οποίος προκαλεί κι αυτός πληγές στον φλοιό της ελιάς («σκασίματα») συμβάλει στην διάδοση της βακτηριακής καρκίνωσης της ελιάς. Στην ίδια κατεύθυνση αλλά λιγότερο συμβάλλουν και οι οπές που προκαλούνται από το χαλάζι ή την συγκομιδή του ελαιόκαρπου με ραβδισμό.
Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα της καρκίνωσης είναι οι όγκοι που δημιουργούνται στους βραχίονες και στους βλαστούς των ελαιοδέντρων.
ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΟΛΥΝΣΗΣ
Η συχνότητα της ασθένειας σχετίζεται με τις βροχοπτώσεις και είναι πιο έντονη σε περιοχές
με μεγάλες βροχοπτώσεις ή τις έντονα βροχερές χρονιές. Διασπείρεται εύκολα από το νερό
καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Τα βακτήρια επιβιώνουν στα καρκινώματα και ως επίφυτα
σε φύλλα και κλαδιά. Τα φυτοπαθογόνο βακτήριο ελευθερώνεται από τα καρκινώματα και
μολύνει μόνο μέσω πρόσφατων πληγών που προκαλούνται από την πτώση των φύλλων, τα
τραύματα κατά τη συλλογή του ελαιόκαρπου και το κλάδεμα ή τις ρωγμές του φλοιού που
δημιουργούνται με τον παγετό. Ο τραυματισμός των δένδρων από παγετό μπορεί να
οδηγήσει σε επιδημίες της ασθένειας επειδή η αποφύλλωση και ο διαχωρισμός του φλοιού
που προκαλούνται, συνήθως συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του χειμώνα που συμβαίνουν
βροχές που εξαπλώνουν την ασθένεια. Σοβαρά προβλήματα παρουσιάζονται στην περιοχή
μας, ιδιαίτερα στην ποικιλία Κορωνέικη, που είναι ευαίσθητη στην ασθένεια.
ΜΕΤΡΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ
Προκειμένου να παρεμποδιστούν οι προσβολές και η μετάδοση της καρκίνωσης, συνιστάται
η επιμελής εφαρμογή των παρακάτω προληπτικών καλλιεργητικών πρακτικών.
1. Αφαίρεση και καταστροφή με φωτιά των προσβλημένων βλαστών, με ξηρό καιρό.
Κατά τη διάρκεια της εργασίας τα εργαλεία κλαδέματος να απολυμαίνονται συνεχώς
με εμβάπτιση σε οινόπνευμα ή σε διάλυμα 5% φορμόλης.
2. Να αποφεύγεται το κλάδεμα ή το καθάρισμα των δένδρων με βροχερό καιρό. Αμέσως
μετά το κλάδεμα, μετά από χαλάζι ή παγετό καθώς και μετά από κάθε περίπτωση
δημιουργίας πληγών (π.χ. ράβδισμα κ.ά.) και ιδιαίτερα όταν ακολουθεί βροχερός
καιρός, συνιστάται ψεκασμός κάλυψης με χαλκούχο σκεύασμα στους μολυσμένους
ελαιώνες.
3. Να αποφεύγεται η συλλογή του καρπού με ράβδισμα ή με χτένια και γενικά η
δημιουργία πληγών στα δένδρα και να γίνεται ήπια ρύθμιση του ραβδιστικού.
4. Σε σοβαρές προσβολές, συνιστάται η με ξηρό καιρό ασηπτική αφαίρεση των
καρκινωμάτων των βραχιόνων ή του κορμού με κοφτερό μαχαιρίδιο και επάλειψη
των πληγών με πυκνό βορδιγάλειο πολτό (3%) ή κατάλληλη πάστα.
Το πολλαπλασιαστικό υλικό (δενδρύλλια, μοσχεύματα, εμβόλια) πρέπει να είναι
πιστοποιημένο, υγιές και απαλλαγμένο από προσβολές.
ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΛΑΔΕΜΑ
Γενικά για το κλάδεμα, συνιστάται προσοχή στα εξής:
1. Το καλό κλάδεμα διευκολύνει τον φωτισμό και τον αερισμό του εσωτερικού της κόμης του δέντρου και κατά συνέπεια αποτελεί κρίσιμο παράγοντα μείωσης των προσβολών από εχθρούς (κυρίως κοκκοειδή και ξυλοφάγα έντομα) και ασθένειες (γλοιοσπόριο, κυκλοκόνιο, καπνιά).
2. Οι μέτριες και μεγάλες τομές να καλύπτονται με ειδικά επουλωτικά πληγών.
3. Τα προϊόντα του κλαδέματος, εάν είναι μολυσμένα από ασθένειες ή προσβλημένα από έντομα, πρέπει να καίγονται. Εάν τα δένδρα είναι υγιή, συνιστάται ο τεμαχισμός και η ενσωμάτωση ή η απόθεση στο έδαφος των προϊόντων κλαδέματος.
ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΓΕΤΟΠΛΗΚΤΩΝ ΔΕΝΤΡΩΝ
- Σε κάθε περίπτωση να αποφεύγεται το άμεσο κλάδευμα μετά από παγετό για να διαπιστωθεί μετά την έναρξη της βλάστησης η ακριβής ζημιά.
- Συστήνεται ψεκασμός με χαλκούχο σκεύασμα μετά από τον παγετό για να αποτραπεί η μόλυνση από το βακτήριο του καρκίνου.